MİRAS: SINIRLARINI ALLAH’IN BELİRLEDİĞİ HAK
Muhterem Müslümanlar!
Yüce dinimiz İslam’ın yerine getirmemizi istediği
sorumluluklardan biri de mirası Allah ve Resûlü’nün emrettiği şekilde
paylaştırmaktır. Miras, vefat eden bir insanın geriye bıraktığı mal, mülk ve
servetin belirli ölçüler içerisinde vârisler arasında pay edilmesidir.
Kur’an-ı Kerim’de mirasla ilgili hükümler en ince detayına kadar açıklanmış, ‘Hudûdullah’ yani Allah’ın koyduğu sınırlar olarak ifade edilmiştir.
Peygamber Efendimiz (s.a.s),
“Miras malını hisse sahipleri
arasında Allah’ın Kitabı’na göre taksim edin…”[1]
buyurarak, mirasta hiçbir vârisin hak ettiği paydan mahrum bırakılmamasını
istemiştir.
Aziz
Müminler!
Dinimiz İslam, her işimizde olduğu gibi miras taksiminde de adaleti titizlikle uygulamamızı, miras paylaşımında kadın-erkek, büyük-küçük demeden her hak sahibine hakkını vermemizi emretmiştir. Nitekim Nisâ sûresi yedinci ayette Yüce Rabbimiz şöyle buyurmaktadır:
“Anne babanın ve yakınların miras olarak bıraktıklarından erkeklere pay vardır; yine anne babanın ve akrabanın miras olarak bıraktıklarından kadınlara da pay vardır. Allah, miras malının azından da çoğundan da bunları farz kılınmış birer hisse olarak belirlemiştir.”[2]
Bununla birlikte dinimiz, miras
taksiminde kadınları asla mağdur etmemiş; anne ve babasından, eşinden ve
çocuklarından, hatta yeri geldiğinde torunlarından bile onlara pay ayırmıştır.[3] Ayrıca
vârislerin karşılıklı rızaya dayanarak
mirası kendi aralarında diledikleri şekilde taksim etmelerini de meşru
görmüştür.
Kıymetli Müslümanlar!
Günümüzde aile içi sorunların artmasına, kardeşler ve akrabalar arasına dargınlıkların girmesine, kavgaların ortaya çıkmasına sebebiyet veren olumsuzlukların başında miras paylaşımında yapılan haksızlıklar gelmektedir. Oysaki miras paylaşımında İslam’ın koyduğu ölçülere riayet etmemek, büyük bir günah, ağır bir vebaldir. Kız çocuklarına haklarını tam vermemek, evlendikleri için onları mirastan mahrum bırakmak, hiçbir vârisin istemediği değersiz mülk ve arazileri onlara layık görmek apaçık bir zulümdür. Ayette buyrulduğu üzere yetimlerin mirasla ilgili haklarını gasp etmek ateşten bir parçayla karnı doldurmaktır.[4] Bir kimse adaletten ayrılmamak şartıyla çocukları arasında malını paylaştırabilir.
Mirasın tamamını veya bir kısmını çocuklardan birine hibe ederek diğerlerinin haklarını çiğnemek ise adaletten sapmaktır.
Nitekim Resûl-i Ekrem (s.a.s),
اِتَّقُوا
اللّٰهَ
وَاعْدِلُوا فِى أَوْلاَدِكُمْ “Allah’tan korkun ve
evlatlarınız arasında adaletli olun.”[5]
buyurmaktadır.
Değerli
Müminler!
Allah’ın koyduğu bütün kurallar gibi miras taksiminde yer
alan ölçüler de insan fıtratına en uygun hükümlerdir. Günümüzdeki bütün olumsuzlukları ve miras paylaşımında yaşanan
sıkıntıları ortadan kaldırmanın yegâne yolu, İslam’ın getirdiği adalet ilkesine
hakkıyla riayet etmekten geçmektedir.
Aziz
Müslümanlar!
Kur’an-ı Kerim’de miras taksiminde haksızlık yapanların acı sonu şöyle haber verilmektedir:
“Kim Allah’a ve Peygamberine isyan eder ve O’nun koyduğu sınırları aşarsa, Allah onu ebedi kalacağı cehennem ateşine atar. Onun için elem verici bir azap vardır.”[6]
O halde, geçici dünya menfaatlerine aldanarak ve hırslarımıza kapılarak
Yüce Rabbimizin mirasla ilgili belirlediği sınırları asla ihlal etmeyelim. Her
hak sahibine hakkını verelim, kul hakkı yemeyelim. Miras paylaşımında merhamet
ve hakkaniyeti, insaf ve adaleti gözetelim. Unutmayalım ki, mirasta Rabbimizin
taksimine razı olmayan ve hakkından fazlasına göz dikenlerin sonu, dünyada
hüsran, ahirette ise elem verici bir azaptır.
Hutbemi Peygamber Efendimiz (s.a.s)’in şu uyarısıyla bitiriyorum:
“Hiç kimse hakkı olmayan bir karış toprağı bile almasın! Şayet
alırsa, kıyamet gününde Allah, yedi kat yeri onun boynuna geçirir.”[7]
